Recaizade Ekremin "Araba sevdası" isimli izmir rent a car romanının kuruluşundaki
özellikler üzerinde durulunca, bu romanın önemi hakkında yeni görüş
ler edinmenin mümkün olacağını sanıyorum.
Roman, başlıca yedi vak'a üzerine kurulmuştur.
I.- Taksitle satın aldığı yazlık süslü arabasiyle, "Kudemai vüzeradan" izmirde lux transfer bir paşanın, yarım yamalak tahsil görmüş, alafrangalık düşkünü,
şımarık oğlu Bihruz bey, umuma yeni açılmış, kibarların pek sevdiği
Çamlıca bahçesine gider;
orada, nasılsa kiralayabildiği bir lando arabasiyle
gezen, kaşıkçı esnafından Sakin ağanın kızı ve merhum arzuhalci
Mağmum efendinin izmirde minibüs kiralama genç dul karısı, zemane yosma güzellerinden
Periveş hanıma tesadüf eder, ona çiçek vermek, söz atarak iltifat etmek
fırsatını bulur; kadını çok kibar bir muhitten, görgülü, kendisi gibi
alafranga terbiye görmüş, zarif, nazik ve faziletli farzeden Bihruz bey,
o gün izmirde şöförlü lux araç kiralama oracıkta ona delice aşık oluverir.
Bu ilk vak'ada dikkatimizi çeken nokta, aşkın doğuşuna sebep olan unsurların
sahte ve aldatıcı olmalarıdır.
a)
Periveş hanımın Bihruz beyin nazarında temsil ettiği şahsiyet izmirde şöförlü araç kiralama sahtedir
(Lando arabası; kıyafeti).
b) Bihruz beyin o gün temsil ettiği şahsiyet iki bakımdan sahte ve
aldatıcıdır.
I) Zarif arabası borca satın alınmıştır; parlak bir görünüşe rağmen,
Bihruz beyin serveti tükenmek üzeridir.
2) Sathi alafrangalığı, fransızca ile karışık konuştuğu yarım yamalak
türkçe ve bilhassa üstünlük iddialarının boşluğu Bihruz beyin
mânevi sakatlığını ve sahteliğini açıklar.
Bu aldatıcı unsurların birleşmesinden meydana gelen ilk vak'a, âşık
olma vak'asından sonra bütün romanın gelişmesi, yine böyle aldatıcı unsurlara
dayanarak kurulacaktır.
